Cái vòng tay lễ phép

Trong phòng mạch một bác sĩ khá nổi tiếng tại Sài Gòn, bệnh nhân ngồi trật tự trên những chiếc ghế dài và vô tình chia ra từng nhóm, trò chuyện nho nhỏ trong khi chờ gọi số khám bệnh.

Nhóm ngồi nơi cửa ra vào, nhóm ngồi nơi cửa sổ, nhóm ngồi phía trong cùng. Tôi vào trễ nên ngồi với nhóm trong cùng.

Có tiếng gọi tên, một thanh niên khoảng 18 tuổi đứng lên, nhận bọc thuốc từ tay người nhà bác sĩ. Thì ra cậu đến không phải chữa bệnh mà là “lấy thuốc” giùm người thân theo toa bác sĩ. Mọi người nhìn cậu như chia vui vì ít ra đỡ mất thời gian ngồi chờ trong căn phòng này.

Cậu vui vẻ bước ra cửa rồi quay lại chào nhóm ngồi ngay cửa sổ, những người cùng chuyện trò với cậu. Cậu vòng tay lễ phép: “Thưa các chú, các bác, con về ạ!”. Mọi người cười chào lại cậu. Khi cậu đã ra sân, tôi chợt buột miệng: “Lâu lắm rồi mới thấy một người trẻ vòng tay chào”.

Các nhóm bỗng như hòa thành một. Cũng phải thôi, đến phòng mạch bác sĩ chuyên khoa tim, hình như tất cả bệnh nhân ngoài 40 tuổi, xem như cùng thế hệ, mỗi người một câu:

- Lúc tui còn nhỏ, gặp người lớn phải vòng tay chào như thế đó.

- Hồi nhỏ gặp người lớn, người nhỏ phải khoanh tay chào. Bây giờ người nhỏ gặp người lớn gật đầu một cái đã là có giáo dục lắm rồi.

- Dưới quê tui vẫn còn giữ nếp giáo dục đó. Ngày lễ tết, giỗ chạp... người nhỏ tuổi hơn dù 40 gặp người lớn tuổi cũng vòng tay chào, nếu không muốn bị rầy la là vô phép.

- Nhưng ở thành phố mà bắt tụi nhỏ khoanh tay chào mình chắc hơi bị khó đấy...

Và rồi câu chuyện xoáy mạnh vào nền tảng giáo dục con người. Người trẻ khoanh tay chào người lớn là tạo cho con cái thói quen “kính trên nhường dưới”. Ngoài ra đó còn là nét đẹp văn hóa của người Việt. Rồi tất cả lại chùng xuống khi nhớ về hiện trạng thanh niên hiện nay chỉ một cái gật đầu gặp người quen, đặc biệt người lớn, hoặc “quăng cục lơ bự chảng” mà đi luôn.

Bỗng một giọng nói ngậm ngùi: “Sao người Nhật, Hàn, Thái... đã là những nước phát triển mà họ vẫn giữ được nét đẹp văn hóa, ít ra trong cái cúi chào hay chắp tay xá. Còn người Việt thói quen vòng tay dạ thưa hay kính chào lại biến mất rồi. Để thế hệ “già nua” phải cảm động đến reo lên khi thấy một thanh niên biết vòng tay chào mọi người?”.

Không khí như chùng xuống, tất cả đều im lặng, không ai có thể trả lời được bởi họ không biết nên bắt đầu từ đâu.